Mi\u0119dzy do\u015bwiadczeniem a wizj\u0105 \u2013 Kornel w Poznaniu<\/p>\n
Badanie dokument\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci wymaga odpowiedniej wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci, natomiast dawanie \u015bwiadectwa rodzi si\u0119 z odwagi i poczucia siebie we w\u0142a\u015bciwym miejscu i czasie. 24 listopada 2016 roku w Centrum Edukacyjnym IPN \u201ePrzystanek Historia\u201d w Bibliotece Raczy\u0144skich w Poznaniu odby\u0142o si\u0119 spotkanie dyskusyjne wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca w dokumentach, t. 2, cz. 1: Materia\u0142y w\u0142asne\u201d z udzia\u0142em dr. Kornela Morawieckiego \u2013 za\u0142o\u017cyciela i przewodnicz\u0105cego Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej oraz autor\u00f3w: dr. Kamila Dworaczka i dr. Grzegorza Walig\u00f3ry. Moderatorem spotkania by\u0142 prof. dr hab. Krzysztof Brzechczyn. Bohater wieczoru Kornel Morawiecki przywi\u00f3z\u0142 te\u017c z sob\u0105 wznowione wydanie rozmowy-rzeki, kt\u00f3r\u0105 przeprowadzi\u0142 z nim na 25-lecie SW Artur Adamski (\u201eKornel\u201d, Kontra, Wroc\u0142aw 2007).<\/p>\n
Solidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca by\u0142a jedn\u0105 z najwi\u0119kszych struktur opozycji antykomunistycznej po 13 grudnia 1981 r. Za jej pocz\u0105tek mo\u017cna uzna\u0107 po\u0142ow\u0119 czerwca 1982 r. , kiedy we Wroc\u0142awiu nast\u0105pi\u0142 roz\u0142am w Regionalnym Komitecie Strajkowym NSZZ \u201eSolidarno\u015b\u0107\u201d Dolny \u015al\u0105sk ze wzgl\u0119du na r\u00f3\u017cnice zda\u0144 o sposobach aktywno\u015bci opozycyjnej. SW szybko rozszerzy\u0142a dzia\u0142alno\u015b\u0107 oporu wobec komunistycznych w\u0142adz na ca\u0142y kraj. Pierwsza cz\u0119\u015b\u0107 drugiego tomu wyboru dokument\u00f3w stanowi kontynuacj\u0119 edycji \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca w dokumentach, t. 1: W oczach SB\u201d , zapocz\u0105tkowanej w 2007 r. Zawiera dokumenty wytworzone przez wroc\u0142awsk\u0105 central\u0119 SW, a tak\u017ce wyb\u00f3r tekst\u00f3w publicystycznych jej lider\u00f3w. SW proponowa\u0142a interesuj\u0105cy program b\u0119d\u0105cy w opozycji do w\u0142adz PRL i w du\u017cej mierze alternatywny do programu g\u0142\u00f3wnego nurtu podziemnej \u201eSolidarno\u015bci\u201d. Do badaczy przem\u00f3wi\u0105 dokumenty, dla zwyk\u0142ego czytelnika bardziej przyst\u0119pna wydaje si\u0119 biografia bohatera.<\/p>\n
Z ok\u0142adki ksi\u0105\u017cki \u201eKornel\u201d patrzy na nas nie tylko dzia\u0142acz wyznaczaj\u0105cy tymczasowe i dalekosi\u0119\u017cne cele praktyczne, pragn\u0105cy ukaza\u0107 rodakom jedyn\u0105 alternatyw\u0119 dla komunizmu w solidaryzmie spo\u0142ecznym, bardziej rysuje si\u0119 tu portret my\u015bliciela, wizjonera narodowej wsp\u00f3lnoty i wiernego propagatora idei wierz\u0105cego w s\u0142uszno\u015b\u0107 zasad, jakie g\u0142osi: \u201ePrawdy i Sprawiedliwo\u015bci, Wolno\u015bci i Solidarno\u015bci trzeba szuka\u0107, trzeba im s\u0142u\u017cy\u0107 \u2013 mie\u0107 je nie spos\u00f3b\u201d. Wyrzucony z kraju bez mo\u017cliwo\u015bci powrotu po p\u00f3\u0142rocznym wi\u0119zieniu w 1988 roku i udaremnionej pr\u00f3bie powrotu, nie da\u0142 si\u0119 zwie\u015b\u0107 z wybranej drogi urokiem rzymskich zabytk\u00f3w, emigracyjn\u0105 swobod\u0105 ani cywilizacyjnymi zdobyczami Ameryki, wiedzia\u0142 bowiem, \u017ce tylko niez\u0142omn\u0105 wytrwa\u0142o\u015bci\u0105 mo\u017cna przemienia\u0107 \u015bwiat, pozostaj\u0105c wiernym wybranej drodze, mimo pora\u017cek, ludzkich b\u0142\u0119d\u00f3w i zw\u0105tpie\u0144, \u017ce wci\u0105\u017c trzeba powraca\u0107 do \u017ar\u00f3de\u0142.<\/p>\n
To, co imponuje w postawie Kornela Morawieckiego, to wsp\u00f3\u0142odczuwanie i rozumienie racji indywidualnych wybor\u00f3w, stawianie pyta\u0144 o przyczyny, a nie tylko o skutki, brak pretensji do tych, kt\u00f3rzy poszli w inn\u0105 stron\u0119, a nade wszystko jego \u015bwiat\u0142a my\u015bl daj\u0105ca naszej ojczy\u017anie now\u0105 nadziej\u0119: Wolni i Solidarni. By\u0142 obywatelem Polski bez prawa wjazdu do kraju, a jednak nigdy nie zawaha\u0142 si\u0119, by dzia\u0142a\u0107 dalej. Przekraczanie granic niemo\u017cliwego ma w przypadku lidera Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej metaforyczn\u0105 wymow\u0119, dlatego te\u017c pewnie na pozna\u0144skim spotkaniu opr\u00f3cz dawnych dzia\u0142aczy, jak np. Joanny Frankiewicz wspominaj\u0105cej aktywno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105 zmar\u0142ego m\u0119\u017ca Macieja Frankiewicza, nie zabrak\u0142o poet\u00f3w i pisarzy zwi\u0105zanych w ko\u0144cu lat osiemdziesi\u0105tych z \u201eCzasem Kultury\u201d, kt\u00f3rzy w\u0142\u0105czyli si\u0119 w rozmow\u0119 o roli sztuki w utrwalaniu etosu solidarnego spo\u0142ecze\u0144stwa obywateli szukaj\u0105cych prawdy. Je\u015bli pojawia si\u0119 projekt polityczny, tam te\u017c zwykle objawiaj\u0105 si\u0119 postawy etyczne i estetyczne.<\/p>\n
W jednym z poprzednich numer\u00f3w gazety \u201eObywatelskiej\u201d (127) redaktor naczelny cytuje poet\u0119 Adama Asnyka, upominaj\u0105c si\u0119 o \u201ecze\u015b\u0107\u201d dla godnej przesz\u0142o\u015bci, podobnie czyni Rafa\u0142 \u017bebrowski w artykule \u201eHerbert w Budapeszcie\u201d. Istotne jest przypominanie wa\u017cnej roli pisarzy i artyst\u00f3w w kszta\u0142towaniu szlachetnych postaw, oni te\u017c pami\u0119taj\u0105 o Panu Cogito, jednak\u017ce ich relacje czy refleksje ukazuj\u0105 si\u0119 w kwartalnikach literackich, w gazetach nie s\u0105 obecni, a zatem s\u0142uszna jest uwaga autora cyklu \u201eK\u0105tem oka\u201d, \u017ce media powinny by\u0107 bardziej otwarte na metafizyk\u0119 i metafor\u0119. \u201eMistrz przemawiaj\u0105cy w ciemno\u015bciach\u201d, tak odbieram poezj\u0119 Zbigniewa Herberta, natomiast przewodnikiem po trudnych PRL-owskich latach i ciemnych \u015bcie\u017ckach przemian mo\u017cna by nazwa\u0107 Kornela Morawieckiego, bo to przecie\u017c on wskazywa\u0142 jasno spo\u0142ecze\u0144stwu kierunek zmian, poszerzaj\u0105c \u015bwiadomo\u015b\u0107 obywatelsk\u0105, ostrzegaj\u0105c przed niesprawiedliw\u0105 w\u0142adz\u0105, a jednocze\u015bnie dbaj\u0105c o dziedzictwo kultury, gdzie my\u015bl niepodleg\u0142o\u015bciowa w kraju i na emigracji ma wielowiekowe korzenie. Cz\u0142owiek w pojedynczej drodze ma swoje s\u0142abo\u015bci, jednak dla dobra wsp\u00f3lnoty potrafi uczyni\u0107 wiele pozytywnego.<\/p>\n
Opr\u00f3cz dokument\u00f3w opracowanych przez naukowc\u00f3w z pozna\u0144skiego oddzia\u0142u Instytutu Pami\u0119ci Narodowej pojawi\u0142y si\u0119 te\u017c \u015bwiadectwa i wspomnienia przyby\u0142ych widz\u00f3w potwierdzaj\u0105ce odwag\u0119 i determinacj\u0119 w niesieniu pomocy przez cz\u0142onk\u00f3w Solidarno\u015bci Walcz\u0105cej ludziom spoza swojego \u015brodowiska. Liczy\u0142o si\u0119 d\u0105\u017cenie do znalezienia w\u0142a\u015bciwej miary mi\u0119dzy do\u015bwiadczeniem a wizj\u0105, prowadzi\u0142 ich prawdziwy talent i niek\u0142amana pasja w poszukiwaniu sensu tw\u00f3rczej drogi, jak np. u Ludwiki Ogorzelec, s\u0142awnej polskiej rze\u017abiarki z Wroc\u0142awia, osiad\u0142ej w Pary\u017cu w po\u0142owie lat osiemdziesi\u0105tych, kt\u00f3ra wielu z nas pomaga\u0142a poznawa\u0107 \u015bwiat spoza peerelowskiej kurtyny. Bez poczucia to\u017csamo\u015bci trudno odnale\u017a\u0107 w\u0142asne miejsce we wsp\u00f3lnocie i bezkompromisowo powiedzie\u0107 \u015bwiatu swoje \u201etak\u201d, poczu\u0107 si\u0119 godnie w swoim domu i dozna\u0107 w nim wsp\u00f3lnej obecno\u015bci, chocia\u017c wci\u0105\u017c pozostaje wiele pyta\u0144 bez odpowiedzi.<\/p>\n
Teresa Tomsia<\/p>\n
Tekst Teresy Tomsi ukaza\u0142 si\u0119 w dwumiesi\u0119czniku literackim \u201eTopos\u201d 1\/2017<\/p>\n
Teresa Tomsia<\/strong>\u00a0\u2013 autorka szkic\u00f3w o literaturze oraz ksi\u0105\u017cek poetyckich przet\u0142umaczonych na j\u0119zyk niemiecki (Wieczna rzeka \u2013 Der ewige Fluss, W drodze 1996) i francuski (Pi\u0119kniejsze \u2013 Sch\u00f6ner \u2013 C’est plus beau, Verlag im Wald 2000); publikowa\u0142a w \u201eArkuszu\u201d, paryskiej \u201eKulturze\u201d, \u201eToposie\u201d, \u201eTyglu Kultury\u201d, \u201eGazecie Malarzy i Poet\u00f3w\u201d, \u201eWyspie\u201d. Ostatnio wyda\u0142a proz\u0119 podr\u00f3\u017cn\u0105 z histori\u0105 deportacji Wielkopolanek w tle\u00a0Z szarego notatnika<\/strong>\u00a0(WBPiCAK, Pozna\u0144 2015) i dwa tomiki wierszy w Bibliotece \u201eToposu\u201d:\u00a0Gdyby to by\u0142o proste<\/strong>, T.109, Sopot 2015;\u00a0Kobieta w kaplicy<\/strong>, T.132, Sopot 2016, tomik nominowany do Nagrody Literackiej im. Ks. Jana Twardowskiego). Od kilkunastu lat wsp\u00f3\u0142pracuje z Domem Pallotyn\u00f3w w Pary\u017cu: w kapitule Nagrody im. Ks. J\u00f3zefa Sadzika w latach 2000-2008, pisze eseje o wsp\u00f3\u0142czesnej kulturze dla polonijnego internetowego \u201eRecogito\u201d, kt\u00f3re prowadzi Marek Wittbrot. Wielokrotnie nagradzana za osi\u0105gni\u0119cia artystyczne i upowszechnianie prawdy historii; nale\u017cy do Stowarzyszenia Pisarzy Polskich; pochodzi z rodziny Kresowian; mieszka w Poznaniu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Mi\u0119dzy do\u015bwiadczeniem a wizj\u0105 \u2013 Kornel w Poznaniu Badanie dokument\u00f3w z przesz\u0142o\u015bci wymaga odpowiedniej wiedzy i umiej\u0119tno\u015bci, natomiast dawanie \u015bwiadectwa rodzi si\u0119 z odwagi i poczucia siebie we w\u0142a\u015bciwym miejscu i czasie. 24 listopada 2016 roku w Centrum Edukacyjnym IPN \u201ePrzystanek Historia\u201d w Bibliotece Raczy\u0144skich w Poznaniu odby\u0142o si\u0119 spotkanie dyskusyjne wok\u00f3\u0142 ksi\u0105\u017cki \u201eSolidarno\u015b\u0107 Walcz\u0105ca […]<\/p>\n","protected":false},"featured_media":848,"template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/ludzie.fundacja-pih.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product\/847"}],"collection":[{"href":"http:\/\/ludzie.fundacja-pih.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/product"}],"about":[{"href":"http:\/\/ludzie.fundacja-pih.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/product"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/ludzie.fundacja-pih.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/848"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/ludzie.fundacja-pih.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}